Zdrowe zamienniki cukru!

Badacze z University of San Francisco alarmują, że cukier, ze względu na swoją szkodliwość powinien być na tej samej liście produktów co alkohol i wyroby tytoniowe! Według danych GUS w 2017 roku roczne spożycie cukru w Polsce na 1 mieszkańca wynosiło 44,5 kg i była to najwyższa wartość zaobserwowana w latach 2008-2017. Cukier jest nadużywany oraz wszechobecny. Stał się przyczyną masowych zachorowań na: otyłość, cukrzycę, choroby serca czy nowotwory.

Coraz częściej w naszym gabinecie mamy do czynienia z pacjentami, u których stwierdza się insuliooporność czy cukrzycę. Jednym z podstawowych zaleceń żywieniowych w dietoterapii w takich przypadkach jest unikanie spożywania węglowodanów prostych. Cukry te nie dostarczają organizmowi żadnych wartościowych składników odżywczych, są bardzo kaloryczne (ok. 400 kcal/100g) i łatwo przyswajalne (szybko się wchłaniają) co powoduje nadmierny wyrzut insuliny i nagłe podwyższenie stężenia glukozy we krwi (indeks glikemiczny 65).

W związku z rosnącym zapotrzebowaniem konsumentów, na rynku zaczęły pojawiać się zamienniki mające zastąpić sacharozę. Do zamienników tych należą syntetyczne substancje słodzące, półsyntetyczne substancje słodzące i naturalne substancje słodzące.

Syntetyczne substancje słodzące – są to substancje kilkaset razy słodsze od sacharozy, które zanim zostaną dopuszczone do sprzedaży, a następnie do spożycia, muszą przejść szereg badań. Określa się dla nich normy ADI (dzienne dopuszczalne spożycie). Ilość dopuszczalną do spożycia w ciągu dnia, traktuje się jako bezpieczną i niewywołującą negatywnego wpływu na zdrowie. Substancje te budzą szereg kontrowersji, gdyż w trakcie ich przemian w organizmie pojawiają się związki toksyczne. Coraz częściej pojawiają się badania wskazujące na ich negatywny wpływ na zdrowie (np. sacharyna – rak pęcherza moczowego).

Półsyntetyczne substancje słodzące – ze względu na budowę chemiczną, klasyfikowane są do polioli, czyli alkoholi cukrowych. Polialkohole są znacznie wolniej absorbowane, dzięki czemu nie zwiększają w gwałtowny sposób poziomu glukozy we krwi. Występują naturalnie w przyrodzie m.in. w owocach, trawach, grzybach oraz w organizmie (np. krew). Są bezpieczne i nie ma do nich wyznaczonych norm ADI, jednak nie powinno przekraczać się 15-50 g dziennie, gdyż mogą wywoływać efekt przeczyszczający. Zaliczamy do nich ksylitol, erytrytol, laktitol, maltitol, izomalt i sorbitol.

Naturalne substancje słodzące – są to substancje pochodzenia naturalnego, jak np. stewia. Są bezpieczne i nie ma do nich wyznaczonych norm ADI.

Skoro mamy taki wybór, to co wybrać? Najlepiej nic, jednak od czasu do czasu jeśli mamy naprawdę taką konieczność możemy sięgnąć po często polecany przez dietetyków ksylitol, erytrytol, czy też stewię, które na chwilę obecną są najbezpieczniejszymi słodzikami na rynku.

Ksylitol – zwany cukrem brzozowym dostarcza o połowę mniej kalorii w porównaniu do sacharozy. Ma niski indeks glikemiczny (13) i jest metabolizowany bez udziału insuliny. Ksylitol wykazuje również szereg właściwości prozdrowotnych: przeciwdziała próchnicy, opóźnia opróżnianie żołądka, a także wspomaga rozwój korzystnej flory bakteryjnej jelit.

Erytrytol – jest zaliczany do słodzików bezkalorycznych. Ma zerowy indeks glikemiczny, jego spożycie nie powoduje wzrostu glukozy we krwi, ani wzrostu wydzielania insuliny. Wykazuje również właściwości antyoksydacyjne i zapobiega próchnicy.

Stewia – jest pozyskiwana z rośliny – Stevia rebaudiana. Za słodki smak stewii odpowiedzialne są zawarte w niej glikozydy stewiolowe. Są to związki ponad 300 razy słodsze od sacharozy!!! Stewia nie wpływa na indeks glikemiczny potraw, ma zerową kaloryczność, zawiera też składniki mineralne. Ponadto glikozydy zawarte w stewii wykazują działanie regulujące metabolizm glukozy oraz wywołujące efekt hipotensyjny u osób z nadciśnieniem tętniczym. Spożywanie stewii nie powoduje również próchnicy.

To najbardziej popularne, zdrowe zamienniki cukru, alternatyw jest dużo więcej. Znajdź swój zamiennik i zacznij zmieniać swoje nawyki- na dobre! 😉

Bibliografia:
1. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w sprawie stosowania niskokalorycznych substancji słodzących – Aneks 5
2. „Korzyści i zagrożenia związane z konsumpcją naturalnych zamienników sacharozy*.”- Joanna Grupińska, Teresa Grzelak, Marcelina Walczak,Marta Kramkowska, Krystyna Czyżewska
3. „Cukier – czy warto go zastąpić substancjami słodzącymi?” – Aneta Koszowska, Anna Dittfeld, Justyna Nowak, Anna Brończyk-Puzoń, Katarzyna Gwizdek, Jacek Bucior, Barbara Zubelewicz-Szkodzińska
4. „Substancje intensywnie słodzące – alternatywa dla cukru w czasach otyłości i cukrzycy.” – Zygmunt Zdrojewicz, Olga Kocjan, Aleksandra Idzior
5. „Środki słodzące w profilaktyce i leczeniu otyłości.” – Joanna Myszkowska-Ryciak, Anna Harton, Danuta Gajewska, Sa’eed Bawa
6. „Struktura, właściwości i przykłady zastosowań syntetycznych substancji słodzących.” – Urszula Świerczek, Alicja Borowiecka, Joanna Feder-Kubis
7. „Ksylitol – rola w diecie oraz profilaktyce i terapii chorób człowieka.” – Małgorzata Grembecka
8. “Erythritol as sweetener—wherefrom and whereto?”- K. Regnat, R. L. Mach, and A. R. Mach-Aigner